Druk

Wanneer is het een geschikte tijd voor het thema ‘Druk’? Na een zomer waarin veel van ons druk bezig zijn met ontspannen, oftewel de druk verlagen, komen de werkritmes weer vol op gang. De komende maanden draaien de raderen weer, kinderen gaan naar school, de maanden dat organisaties vol op stoom zijn komen er aan, en ook op de wegen en in de trein is de drukte duidelijk zichtbaar. Kortom: we zijn met zijn allen weer lekker druk. In ons redactieoverleg waren we het erover eens: druk zorgt ervoor dat de systemen draaien en het biedt ritme, beweging en ontwikkeling. Zonder enige druk gebeurt er weinig. Tegelijkertijd kan te veel druk juist ons denken, leren en handelen in de weg gaan zitten. Precies in die spanning bevindt zich deze editie.

In de vorige editie van het thema ‘Druk’ richtten we ons onder andere op bore-out, presteren op persoonlijk niveau en op politieke spanningen binnen organisaties. In deze editie geven we een vervolg op de vraag wanneer te veel of juist te weinig druk voor problemen zorgt, wat je ermee kunt in organisaties en hoe dat zich verhoudt tot leren.

Wat de bijdragen in deze editie met elkaar verbindt, is misschien wel de vraag wat druk met ons handelen doet. Onder druk ligt de automatische reactie dichtbij: harder werken, sneller beslissen, een nieuwe tool inzetten of meegaan in een overtuigend AI-antwoord. De auteurs in deze editie nodigen juist uit om die automatische reactie te onderbreken. Soms vraagt omgaan met druk niet om méér doen, maar om vertragen, scherper kijken en opnieuw bepalen wat werkelijk nodig is. Misschien gaat omgaan met druk daarmee uiteindelijk ook over het creëren van ruimte: ruimte om te denken, te kiezen, signalen te laten doordringen en iets anders te doen dan wat vanzelfsprekend voelt.

Patrick Nijhoff, organisatieadviseur, neemt ons mee in het fenomeen organisatievacuüm: een bufferzone tussen strategie en praktijk waarin signalen wel worden opgevangen, maar onvoldoende doorwerken. Opvallend genoeg kan het in zo’n vacuüm juist bijzonder druk zijn: met afstemming, rapportages, overleggen en coördinatie. De vraag is dan niet hoeveel er gebeurt, maar of al die activiteit ook werkelijk tot verbinding en leren leidt.

Chiara Kieft kijkt naar de veelheid aan ontwikkelingen die op HR en L&D afkomen. Hoe voorkom je dat technologie, instrumenten en nieuwe trends een bord HR-spaghetti worden? Haar pleidooi: ga terug naar de organisatiedoelen en de vraag welk gedrag en welke vaardigheden werkelijk nodig zijn. Daarbij kijkt ze ook vooruit: wat betekent de opkomst van AI voor het werk van L&D’ers en organisatieadviseurs, en waar blijft juist de menselijke toegevoegde waarde cruciaal?

Een andere vorm van technologische druk is de veranderende relatie tussen mens, kennis en leren. Michella Riupassa behandelt de term AI-judgement: de – steeds belangrijker wordende – vaardigheid om de beperkingen van generatieve AI te herkennen en daar actief naar te handelen. Hoe verhoudt de natuurlijke neiging van ons brein om energie te besparen, zich tot gebruik van AI en leren? En wat gebeurt er met ons kritisch denkvermogen als de mentale ruimte daarvoor onder druk komt te staan?Harder werken kan een neiging zijn die we hebben in tijden van hoge druk. Fokko van der Woude pleit er in zijn artikel juist voor om dit niet te doen. Hij beschrijft Brain Based Work: een praktische aanpak die zich richt op slimmer omgaan met aandacht, werkgeheugen en prioriteiten, zodat mensen met minder mentale belasting effectiever kunnen werken. Aan de hand van een praktijkvoorbeeld wordt toegelicht hoe dit voor organisaties van grote waarde kan zijn.

Tot slot gaat druk ook over het maken van keuzes. Kies je ervoor om meteen kritiek te leveren als iets voor de zoveelste keer fout gaat, of probeer je toch vanuit een waarderende benadering te kijken? Guido van de Wiel beschrijft aan de hand van een praktijkvoorbeeld waartoe dit kan leiden. Theo Visser deelt aan de hand van een persoonlijke bespiegeling drie plekken die van belang zijn bij een goede afweging om iets wel of niet te doen. Welke plek wordt je aangeboden, welke plek neem je automatisch in en welke plek is werkelijk dienend? Juist onder druk kan het helpen om die automatische reactie even te onderbreken. Gelukkig heeft hij voor het schrijven van deze column gekozen en kun je lezen waarom.

We hopen met deze uitgave inspiratie te bieden bij vraagstukken op persoonlijk-, team- en organisatieniveau rondom het het complexe thema ‘Druk’. En misschien ook om zo nu en dan te onderzoeken: waar helpt druk ons vooruit, en waar is juist wat meer ruimte nodig?

We wensen je veel leesplezier!