Kwaliteit in een tijd van AI

Hoe word je als HRD’er of organisatieadviseur beter? Dat is de centrale vraag die bij dit themanummer steeds terugkeert – en eerlijk gezegd ook een vraag die mij al langere tijd bezighoudt.

We werken in een tempo dat voortdurend lijkt te versnellen en sinds de komst van generatieve AI komt daar een extra laag bovenop. De verleiding is groot om bij iedere ontwerpvraag, ieder vastgelopen team of elk strategieprobleem razendsnel een antwoord te genereren. Een advies is tegenwoordig sneller beschikbaar dan je zelf kunt nadenken. Dat voelt aantrekkelijk, efficiënt, slim.

Maar de vraag die onder die snelheid schuilgaat, is minstens zo belangrijk: worden we er kwalitatief echt beter van? Versterkt AI ons denken – of vlakt het af? Uit verschillende onderzoeken blijkt dat AI op zichzelf niet leidt tot ‘dommer worden’. Maar of de output kwalitatief beter is, hangt volledig af van het menselijk brein erachter. Creativiteit, samenwerking, intuïtie, moreel kompas, complexe oordeelsvorming – dát blijft ons onderscheidende vermogen. AI is geen vervanging van expertise, maar een versterker ervan. Mits we het bewust gebruiken. Dat vraagt iets van professionals. Niet alleen blijven doen waar we goed in zijn, maar juist onze geest stretchen: nieuwe dingen leren, andere opdrachten, samenwerken met onverwachte mensen, experimenteren buiten onze routines.

Een van mijn favoriete begrippen in dit kader is cognitieve reserve: het opbouwen van extra hersenverbindingen waardoor je brein flexibel blijft en beter bestand is tegen de onvermijdelijke veroudering. AI kan daarbij helpen, maar alleen als wij zelf actief blijven nadenken. Ik heb daarom mijn eigen leerpad alweer verbreed: ik ben gestart met bridge, volg een nieuwe opleiding en zet AI intensief in… maar nooit zonder eerst zelf na te denken. Onze samenwerking – mens én machine – moet ertoe leiden dat ik betere kwaliteit lever, scherper denk én blijf leren.

Wil je hier meer over weten? Lees dan vooral het nieuwe boek van Nick van Dam: ‘Wat AI niet kan’ (2026). Een aanrader voor iedereen die in dit vak vooruit wil blijven denken.